آینه ای برابر آینه ات می گذارم، تا از تو ابدیتی بسازم

Thursday, July 13, 2006

تعيين‌ نيازها و خواسته‌هاي‌ مشتري‌


كانو ، دانشمند ژاپني‌ انواع‌ نيازهاي‌ مشتري‌ را به‌ شرح‌ زير توصيف‌ مي‌نمايد :1 ـ نيازهاي‌ پايه‌ كه‌ اغلب‌ مشتري‌ آنها را اظهار نمي‌كند و توقع‌ دارد كه‌ آنها حتماً وجود داشته‌ باشند و تأثيري‌ درايجاد رضايت‌ نداشته‌ ، ولي‌ نبودن‌ آنها نارضايتي‌ شديدي‌ ايجاد مي‌نمايد . بودن‌ واكسن‌ در يك‌ مركز بهداشتي‌درماني‌ يك‌ نياز پايه‌ است‌ .2 ـ نيازهايي‌ كه‌ مشتري‌ آنها را اظهار ميكند و تأمين‌ آنها نسبت‌ مستقيم‌ با درجه‌ رضايت‌ مشتري‌ خواهد داشت‌.معطل‌ نبودن‌ در زمان‌ ارائه‌ خدمت‌ نيازي‌ است‌ كه‌ مشتري‌ معمولاً اظهار مي‌دارد. 3 ـ نيازهاي‌ خوشحال‌ كننده‌ كه‌ مشتري‌ انتظار آنرا نداشته‌ ، ولي‌ در صورت‌ شناسايي‌ آنها و دادن‌ پاسخ‌ مناسب‌براي‌ آنها رضايت‌ شديدي‌ در مشتري‌ ايجاد مي‌گردد. همراهي‌ نمودن‌ مشتري‌ به‌ اتاق‌ مربوطه‌ از نيازهاي‌ خوشحال‌كننده‌ محسوب‌ مي‌گردد.
كانو معتقد است‌ كه‌ نيازهاي‌ خوشحال‌ كننده‌ توسط‌ مشتري‌ اظهار نمي‌ شود و براي‌ توليد كننده‌ شتاخته‌ شده‌ نيست‌و گوش‌ دادن‌ به‌ صداي‌ مشتري‌ باعث‌ شناختن‌ آنها ميگردد . براي‌ تعيين‌ نيازها و خواسته‌هاي‌ مشتري‌ بايد كارهاي‌زير را به‌ ترتيب‌ انجام‌ داد :
1 ـ انواع‌ مشتري‌ و خصوصيات‌ آنها را تعيين‌ نماييد .شناسايي‌ مشتري‌ نبايد محدود به‌ افراد استفاده‌ كننده‌ از خدمات‌ واحد ارائه‌ دهنده‌ خدمت‌ باشد ، بلكه‌ بايستي‌تمام‌ مشتريها اعم‌ از مشتريهاي‌ استفاده‌ كننده‌ از خدمات‌ و مشتريهايي‌ كه‌ از خدمات‌ استفاده‌ نمي‌ كنند ، شناخته‌گردند . 2 ـ برنامه‌ جمع‌آوري‌ داده‌ از مشتريها را تهيه‌ نماييد .3 ـ حرفها ، خواسته‌ها و نيازهاي‌ مشتريها را جمع‌آوري‌ نماييد .4 ـ حرفهاي‌ مشتري‌ را به‌ نيازمنديها برگردانيد . جملات‌ مبهم‌ و گنگ‌ مشتري‌ را به‌ جملاتي‌ روشن‌ تبديل‌ نماييد .5 ـ مهمترين‌ نيازهاي‌ مشتري‌ را تعيين‌ نماييد ( اولويت‌ بندي‌ )6 ـ ارتباط‌ بين‌ نيازهاي‌ مهم‌ را روشن‌ نماييد .7 ـ نيازهاي‌ مشتري‌ را بصورت‌ عملياتي‌ تعريف‌ نماييد .8 ـ مشخصه‌هاي‌ كيفي‌ نيازها را تعيين‌ نماييد .9 ـ فرايند پاسخگو را طراحي‌ نماييد .10 ـ سنجش‌ متناسب‌ با نياز مشتري‌ را تعيين‌ نماييد .11 ـ براي‌ اجرا برنامه‌ ريزي‌ نماييد .داده‌هاي‌ مشتريها را مي‌ توان‌ با مصاحبه‌ هاي‌ پايان‌ كار ، مشاهده‌ در محل‌ واقعي‌ عمليات‌ ، بحث‌ گروهي‌ متمركز ونظرسنجي‌ انجام‌ داد .. در برخورد با مشتريها براي‌ جمع‌آوري‌ داده‌ اگر حرفهاي‌ او از نظر ما نادرست‌ باشد نبايدسعي‌ در اثبات‌ نادرستي‌ سخن‌ او نمود بلكه‌ بايد ضمن‌ تشكر از بيان‌ نظراتش‌ با سئوالات‌ مختلف‌ سعي‌ نمود به‌منظور او پي‌ برد .هدف‌ از ملاقات‌ با مشتري‌ تعيين‌ آماري‌ نياز نبوده‌ ، بلكه‌ درك‌ خواسته‌ هاي‌ مشتري‌ مي‌باشد.نتايج تحقيقات دانشگاه MIT نشان‌ داده‌ است‌ كه‌ پس‌ از 20 ملاقات‌ نتايج‌ شروع‌ به‌ كاهش مي‌ يابد و مصاحبه‌ با 10 نفر 70درصد داده‌هاي‌ باارزش‌ را بدست‌ مي‌دهد.
سنجش‌ رضايت‌ مشتري‌ و شكايتهاي‌ آنها
نتايج‌ تحقيقات‌ نشان‌ داده‌ است‌ كه‌ 95 درصد مشتريهاي‌ ناراضي‌ ، نارضايتي‌ خود را به‌ شما نگفته‌ و محل‌ مراجعه‌خود را تغيير خواهند داد و نيز هر مشتري‌ ناراضي‌ ، نارضايتي‌ خويش‌ را به‌ ده‌ نفر ديگر نيز انتقال‌ خاهد داد . درسازمان‌ بايد برنامه‌ منظمي‌ براي‌ سنجش‌ رضايت‌ مشتريها وجود داشته‌ باشد تا بتوان‌ با شناسايي‌ عوامل‌ مؤثر درايجاد نارضايتي‌ نسبت‌ به‌ برطرف‌ نمودن‌ آنها اقدام‌ نمود .
اگر در سازمان‌ شكايتي‌ از سوي‌ مشتريها بگوش‌ نمي‌ رسد نبايد خوشحال‌ شد زيرا مردم‌ :
ـ بخاطر فضاي‌ بستة‌ سازمانها شكايت‌ نمي‌كنند و تنها محل‌ مراجعة‌ خود را تغيير مي‌دهند
ـ نمي‌دانند چگونه‌ شكايت‌ نمايند.
ـ اعتقادي‌ به‌ نتيجه‌ ندارند .
ـ از فكر انتقام‌ مي‌ترسند.
بايد در سازمان‌ از شكايتهاي‌ مردم‌ و افراد شاكي‌ استقبال‌ نمود . به‌ موجب‌ آمارهاي‌ بسيار دقيق‌ شاكيان‌ دو برابرمشترياني‌ كه‌ ناراضي‌ بوده‌ ولي‌ شكايتي‌ نكرده‌اند ، ارزش‌ دارند . بايد راههاي‌ مناسب‌ براي‌ اظهار شكايات‌توسط‌ مشتريها در دسترس‌ همه‌ آنها باشد تا براحتي‌ بتوانند شكايات‌ خود را مطرح‌ نمايند و سازمان‌ به‌ تمام‌ اين‌شكايتها پاسخ‌ درست‌ و مناسب‌ ارائه‌ نمايد . پاسخ‌ درست‌ و مؤثر به‌ شكايات‌ :
- يك‌ مشتري‌ غيرخوشحال‌ را وفادار مي‌ سازد.(تحقيقات‌ نشان‌ داده‌ است‌ كه‌ رسيدگي‌ سريع‌ و درست‌ به‌شكايت‌ مشتري‌ ناراضي‌ ، در 95 درصد موارد او را مشتري‌ وفادار شما خواهد نمود .
- به‌ عنوان‌ فرصت‌ يادگيري‌ و ارتقا محسوب‌ ميگردد.
- مشتريها را براي‌ اظهارنظر و شكايت‌ كردن‌ تشويق‌ مي‌ كند.
- منجر به‌ طراحي‌ و ارائه‌ خدمات‌ جديد ميگردد.
راههاي‌ جمع‌آوري‌ شكايات‌ مشتريها
از راههاي‌ مختلف‌ ميتوان‌ نسبت‌ به‌ جمع‌آوري‌ شكايات‌ مشتريها اقدام‌ نمود كه‌ در زير به‌ برخي‌ از آنها اشاره‌مي‌گردد:
1 ـ شماره‌ تلفن‌ اعلام‌ شده‌
2 ـ نصب‌ صندوق‌ شكايات‌ و پيشنهادات‌ در واحد مربوطه‌
3 ـ توزيع‌ كارتهاي‌ شكايت‌ بين‌ مشتريها
4 ـ نظرسنجي‌ و مصاحبه‌
5 ـ بحث‌ گروهي‌ متمركز

Thursday, June 29, 2006

معرفی كتاب برنامه ريزی استراتژيك


نظر به حس ضرورت رقابتي شدن جامعه صنعتي و علمي كشور و نياز به در اختيار داشتن و استفاده از ابزارهاي كارآمد و مدون جهت ايجاد و توسعه برنامه هاي بلند مدت و استراتژيك ، بدينوسيله با كمال افتخار به اطلاع شما مي رساند كه كتاب "راهنماي كاربردي ايجاد و توسعه برنامه ريزي استراتژيك " كه ترجمه كتابچه راهنماي برنامه ريزي استراتژيك در ايالت آريزوناي آمريكا تحت عنوان :
Strategic Planning and Performance Management Hoandbook
تهيه شده توسط دفتر بودجه بندي و برنامه ريزي استراتژيك ايالت آريزوناي آمريكا هم اكنون توسط آقايان مهندس عليرضا شكوهي و مهندس محمد نثاري به فارسي ترجمه شده در 154 صفحه منتشر و در اختيار علاقمندان قرار گرفته است .
مزاياي كتاب :

ساختار كاملاً كاربردي ، اجرايي و علمي ، زبان نسبتاًساده و روان
داشتن يك پيشگفتار مختصر جهت تشريح مشكلاتي كه بايد قبل
از اجراي فرآيند برنامه ريزي استراتژيك به آن پرداخت
ارائه يك مدل پنج مرحله اي بسيار ساده و كاربردي به همراه
دلايل بوجود آمدن آن (تاريخچه قانون تغيير و اصلاح بودجه ايالت آريزونا )
تشريح عناصر هر مرحله در هر فصل به همراه مثال و نكات
راهنمايي كننده لازم در بيشتر فصول
تشريح هدف ، زمان استفاده ،‌ چگونگي استفاده و جزييات آن ،‌
مزايا و مثال براي هر روش بصورت جداگانه
ارائه فرمها و چك ليست هاي لازم جهت اجراي مدل پيشنهادي و
فرهنگ لغات معادل برگردانده شده
قيمت مناسب جهت سهل الوصول بودن دسترسي تمامي اقشار علاقمند

ساختار كتاب :
در مقـــدمه كتاب حاضر ، پس از ارائه يك شكل كلي از مدل كاربردي ايجاد و توسعه برنامه ريزي استراتژيك ايالت آريزونا به همراه عناصر هر مرحله از آن به بيان خلاصه اي از تاريخچه قانون تغيير و اصلاح بودجه ايالت آريزونا و روند چگونگي شكل گيري مدل ارائه شده پرداخته گرديده است. البته در بخش ضميمه تاريخچه قانون تغيير و اصلاح بودجه ايالت آريزونا ، فرمها و چك ليستهاي لازم ، فرهنگ لغات(واژه نامه)، به تفضيل جهت كمك درفهم پيشينه تاريخي مطلب و بكار گيري مدل آورده شده است.

فصل اول - بيان مفهوم "مديريت به منظور دستيابي به نتايج" پرداخته شده و يك ديد كلي از برنامه ريزي استراتژيك
فصل دوم - تشريح مرحله اول مدل "در حال حاضر كجا هستيم ؟ (موقعيت فعلي سازمان) " كه شامل اجراي ارزيابي وضعيت داخلي/خارجي و شناسايي سهام داران و مشتريان مي باشد.
فصل سوم - مرحله دوم مدل " در آينده كجا مي خواهيم باشيم ؟ (موقعيت آينده سازمان) " و مستند سازي آن را در قالب بيانيه هاي ماموريت ، چشم انداز ، خط مشي اصلي ، اهداف بلند مدت و كوتاه مدت سازمان
فصل چهارم - مرحله سوم مدل چگونگي تعيين ابزار اندازه گيري پيشرفت و شاخص هاي عملكـــــرد و اينكه آنها از چه خصوصياتي بايد برخوردار باشند تحت عنوان "چگونه پيشرفت هايمان را اندازه گيري كنيم؟ آورده شده است.
فصل پنجم - مرحله چهارم مدل با عنوان "چگونه به آنجا خواهيم رسيد؟ (موقعيت آينده سازمان)" را معرفي كرده است برنامه هاي عملياتي و جزئيات روشها يا استراتژيهايي كه دردستيابي به مقاصد ، اهداف و بيانيه ماموريت سازمان ، برنامه ها و برنامه هاي فرعي استفاده خواهند شد را توصيف شده است.
فصل ششم و هفتم - مرحله پنجم مدل "چگونه اين پيشرفت را پيگيري كنيم؟" نحوه كنترل و نظارت بر پيشرفت ، جمع آوري اطلاعات مديريت و حفاظت و نگهداري از برنامه اي كه تحت پيگيري است ، به همراه شاخص هاي عملكرد نيزكنترل و نظارت شوند تشريح مي شود.

استفاده كنندگان كتاب :
كليه مديران ارشد ، علاقمندان ، مجريان ، راهبران و دست اندكاران مباحث برنامه ريزي استراتژيك ، مديريت استراتژيك ، اندازه گيري عملكرد
و برنامه هاي بلند مدت شامل :
هيات محترم دولت و مسئولين برنامه هاي توسعه كشور
كليه مديران سازمانها و شركتها خصوصاً مديران شركتهاي خصوصي
اعضاء محترم هيات علمي دانشگاه
محققين ، دانش پژوهان و دانشجويان رشته هاي مهندسي (خصوصاً مهندسي صنايع) و مديريت (اعم از صنعتي ، بازرگاني ، دولتي ، بيمه و... )

Monday, November 07, 2005

تاریخچه مهندسی صنایع در ایران

در سال 1336 رشته مهندسی صنایع با نام رشته ماشین افزار تا مقطع کارشناسی ارشد در هنرسرای عالی در کنار رشته های جوش و مکانیک و عمران ( راه و ساختمان ) بوجود آمد . به دنبال تاسیس یک مرکز تعلیم و تربیت حرفه ای هنرستان صنعتی نمونه و دانشسرای عالی صنعتی پا به عرصه وجود گذاشتند که در دوره های سه ساله لیسانس می دادند . در سال 48 نام رشته ها تغییر کرد و ماشین افزار تبدیل به تولید شد و هم اکنون نیز تحت عنوان مهندسی صنایع آن را می شناسیم

Monday, October 31, 2005

ضرورت و اهمیت مهندسی صنایع

امروزه با پیشرفت صنعت و جهانی شدن اقتصاد و با توجه به توانمندی های یک مهندس صنایع به اهمیت این رشته بیشتر واقف می شویم
یکی از مهمترین مسائل در صنعت استفاده بهینه از منابع در دسترس می باشد .( منابع در دسترس شامل مواد منابع انسانی و ماشین آلات و...) همه این منابع برای رسیدن به کالای مطلوب هزینه هایی را در بردارد که باید این هزینه ها حداقل شوند
البته کیفیت کالا و خدمات نیز نباید فراموش شود و کلید حل این مسائل در دست یک مهندس صنایع است که با توانمندی های خود می تواند راه گشای آن باشد
مهندسی صنایع یک رشته مدیریتی نیست بلکه تخصص مهندس صنایع به عنوان ابزاری توانمند در خدمت یک مدیر قرار می گیرد یعنی بیشترین کمک به یک مدیر می تواند توسط مهندس صنایع انجام بپذیرد . البته با توجه به اطلاعات یک مهندس صنایع اگر بخواهند برای یک کارخانه از بین سه نفر با شرایط یکسان و رشته های تحصیلی مکانیک و برق و صنایع یک نفر را انتخاب کنند حتما مهندس صنایع را برمی گزینند
امید است با نظرات و پیشنهادات خود این جانب را در جهت پیشبرد اهداف درمسیری رو به رشد یاری فرمایید با تشکرو سپاس فراوان

Tuesday, September 06, 2005

انتخاب بهترین رشته ی مهندسی

* قابل توجه دانشجویان و دانش پژوهان
مهندسی صنایع در یک نظر سنجی جهانی با توجه به فاکتورهایی از قبیل درآمد, وجهه ی اجتماعی, موقعیت شغلی و .. به عنوان بهترین رشته ی مهندسی در بین سایر رشته های مهندسی انتخاب شده است.
IEESOLUTIONS بر گرفته از

در پایان این مطلب به تمام دانشجویان صنایع تبریک میگویم به خاطر حسن انتخاب این رشته ی تحصیلی
منتظر مطلب بعدی در مورد حقوق مهندسین صنایع باشید
امید است با نظرات و پیشنهادات خود این جانب را در جهت پیشبرد اهداف درمسیری رو به رشد یاری فرمایید
با تشکرو سپاس فراوان

Saturday, September 03, 2005

زمینه های کاری مهندسی صنایع


1_مدیریت تولید Manufacturing management

از انجایی که اعتبار هر کشور صنعتی به توانایی ان کشور در تولید موثر بستگی دارد در کشورهای صنعتی به این گرایش توجه بسیاری می شود.مهندسان تولید در راستای کسب مزیت هایی در رقابت های جهانی ازمهندسی شیمی مهندسی مکانیک و اقتصاد همراه با مهندسی صنایع بهره می گیرند تا مسایل طراحی توسعه و اجرای عملیات سیستمهای تولیدی پیشرفته را به طور موثر حل کنند

2_مدیریت مهندسی Engineering management

در چند دهه اخیر این زمینه پیشرفت زیادی داشته است . دلیل این پیشرفت را در سه سطح می توان دید. درسطح ملی تلاش برای رهبری تکنولوژیکی که از کمبود مواد اولیه بهره وری پایین و افزایش رقابت بین المللی ناشی می شود توسعه تکنولوژی های جدید و مدیریت سیستم های تکنولوژی را ایجاب میکند
در سطح صنعت مدیریت بدون مهندسی با مشکل روبرو شده است ونقش مهم مهارت های مهندسی واطلاعات در مدیریت سیستم های مهندسی مشهود است.در سطح فردی مهندسانی که در نتیجه ی موفقیتهای فنی شان به مدیریت کشیده می شوند هر چقدر هم ازنظر فنی قوی باشند برای رویارویی با پیچیدگی های مسيولیت مدیرت اماده نیستند

3_سیستم های تولیدی Production systems

این زمینه بر روی طراحی وکنترل تولید توزیع وسیستم های خدماتی تاکید دارد و شامل طراحی کارخانه طراحی حمل ونقل برنامه ریزی تولید کنترل موجودی وبرنامه ریزی وکنترل تولیدی وتوزیع می باشد

4_مهندسی مالی Financial engineering

مهندسی مالی برای کسانی که مایل به کار بانکداری مدیریت مالی و امور مشاوه ای مالی هستند طراحی شده است.اموزش در این زمینه شامل فرایندهای احتمالی بهینه سازی محاسبات وبازارهای مالی وکاربرد انها می باشد

5_مهندسی کیفیت Quality engineering

به دلیل رقابت روز ا فزون بین الملی که توجه به بهبود کیفیت محصولات وخدمات را اجتناب ناپذیر ساخته است وبه دلیل پیچیدگی روزافزون سیستمهای تولیدی وخدماتی کنونی امروزه به مهندساین است که بتوانند با مفاهیم وابزارهای فنی ومدیریتی سیستمهای کیفیت را اجرا و هدایت کنند.گرایش مهندسی کیفیت در مهندسی صنایع تلاش درجهت تربیت چنین افرادی دارد. اموزش در این زمینه برمبنای بهبود کیفیت استراتژی های کیفیت سازمانی و روشهای اماری تاکید دارد

6_مهندسی سیستمهای اطلاعاتی Information systems engineering

این گرایش برای کسانی طراحی شده است که مایل به یادگیری مهارت های مهندسی ومدیریتی با تاکید بر سیستم های اطلاعاتی ومحاسباتی هستند علاقه مندان به این گرایش با توانایی های نظیر برنامه نویسی کامپیوتر ومهارت های مربوط به سیستم های اطلاعاتی و اشنایی با نرم افزارهای متفاوت قادرند سیستمهای اطلاعاتی را برای کنترل زنجیره عرضه تولید و تجارت طراحی کننده بجز زمینه های شغلی فوق الذکر بارزترین حیطه کاری مهندسین صنایع(بخصوص در کشورمان ایران)کارخانجات وسازمان های تولیدی می باشد

*دامنه ی حیطه های کاری مهندسی صنایع به سرعت با گذشت زمان گسترش یافته و زمینه های کاری مهندسی صنایع روز به روز افزایش می یابد

Monday, August 29, 2005

دانشکده های صنایع در سراسر جهان

لینک به دانشگاههای سراسر جهان در قسمت مهندسی صنایع
De La Salle University (Philippines) - information on the program, curriculum, faculty, areas of specialization, conferences and student activities.
in discrete production, especially within the metal industry.
State University - Industrial and Manufacturing Engineering

Friday, August 26, 2005

نظری دوباره

با سلام خدمت تمام دوستان که نسبت به من و این وبلاگ لطف دارند
مقاله زیر را از وبلاگ دوست و استاد عزیزم آقای پوراسماعیل انتخاب کرده ام که چون اعتقاد داشتم که نظر من نیزهمین است این مطلب را در این وبلاگ نیز درج کردم
منبع مقاله : http://pouresmaeel.blogspot.com/

اگر با دید انصاف بنگریم و اهل عجله و کینه نباشیم، می بینیم که آزادی در ایران رشدی به مراتب بیش از رشد آزادی در امریکا در تاریخ نخستین سالهای این کشور موسوم به سرزمین آزادی دارد
روزهای پیش که بحثهای آزاد مجلس محترم شورای اسلامی را در پیوند با رأی اعتماد به کابینه پیشنهادی رئیس جمهور محترم دکتر احمدی نژاد دیدم، از فضای آزاد مجلس که حتی از کنگره امریکا هم بازتر و آزادتر بود بسیار لذت بردم
امریکا مدت زیادی را با مسائلی پیش پا افتاده مانند تساوی حقوق سیاهان و سفیدان صرف کرد در حالیکه در کشور عزیز ما به ویژه پس از انقلاب شکوهمند اسلامی این امر به هیچ وجه چالش نیافریده و کاملا حل شده بوده است
درست است که به سوی آزادی راهی دراز در پیش است ولی چرا دولت محترم و جمهوری نوپای اسلامی را در این روند تنها بگذاریم؟
چرا نباید به کشورمان کمک کنیم فرهنگ آزادی بیان در آن نهادینه شده، و مغلوب آزادی تحمیلی غرب نگردد؟
بیایید به جای اینکه با عناد راجع به جمهوری اسلامی صحبت کنیم، با خوشبینی از برخی لغزشها که در هر حکومتی امری طبیعی و اجتناب نا پذیر است، انتقاد سازنده و نه تخریبی نماییم
جمهوری عزیز اسلامی ایران ثمره مجاهدت قلمها و جانهای بسیاری است و دریغ است این دسترنج گرانقدر و عصاره جان ایرانیان به راحتی تسلیم غرب و یا نا بود شود
گمان نکنم کسی که واقعا ایرانی است خون شهیدانی را که در این راه ریخته شده، به کلی نادیده بگیرد
نگذاریم اشتباهات عده ای در بدنه جمهوری اسلامی باعث شود نفرت ما را فرا بگیرد
اینگونه افراد منفور امام و امت بودند و معلوم نیست از کجا آمده اند که حاصل خون شهدا را که فریادشان استقلال و آزادی بود بر باد دهند
منبع مقاله : http://pouresmaeel.blogspot.com/

Saturday, August 20, 2005

گرایش های مهندسی صنایع


رشته صنایع دردوره ی کارشناسی دارای چهارگرایش برنامه ریزی وتحلیل سیستم ها، تولید صنعتی، تکنولوژی صنعتی وایمنی صنعتی است.البته گرایش های ذکرشده درسطح کارشناسی تفاوت چندانی با یکد یگر ندارد ، چرا که دانشجویان هر یک از گرایش های فوق ازمیان 142واحدی که دردوره ی کارشناسی می گذارنند تنها10تا15واحد شان بایکدیگرمتفاوت است.(گرایش ایمنی صنعتی با ، بیشترین تفاوت راباگرایش های دیگردارد ، 25واحد اختصاصی متفاوت
که دانشجویان همین واحدهای متفاوت را نیزمی توانند در 8 واحد اختیاری خویش انتخاب کرده و بگذرانند.برای مثال فارغ التحصیل گرایش تولید صنعتی می تواند به جای گرایش تحلیل سیستم ها فعالیت کند
ما دراین بحث سعی برآن داریم تاچهارگرایش مهندسی صنایع را معرفی کرده ودروس مربوطه ی آنهارامشخص کنیم تاعلا قمندان هر چه بیشتر بااین رشته آشنایی پیدا کنند
قبل ازبررسی چهارگرایش، لازم می دانیم دروس مشترک بین گرایش های مختلف مهندسی صنایع یادآورشویم

ریاضی، معادلات دیفرانسیل، برنامه نویسی کامپیوتر، محاسبات عددی، فیزیک،شیمی عمومی با آزمایشگاه،مبانی مهندسی برق با آزمایشگاه،اقتصاد مهندسی، نقشه کشی صنعتی،استاتیک،مقاومت مصالح،علم مواد،اقتصادعمومی،اصول حسابداری وهزینه یابی، ارزیابی کاروزمان، طرح ریزی واحدهای صنعتی، برنامه ریزی وکنترل تولیدوموجودی، کنترل پروژه، کنترل کیفیت آماری،تحقیق درعملیات، روشهای تولید، تئوری احتمالات وکاربردهای آن،آمار مهندسی ،آزمایشگاه اندازه گیری دقیق، کارگاه ماشین ابزار(ماشین
افزار)، کارگاه عمومی جوش، کارگاه ریخته گری

گرایش برنامه ریزی و تحلیل سیستم ها
گرایش برنامه ریزی وتحلیل سیستم ها تاحدودی جنبه نرم افزاری داردوبیشتربه ارائه ی راهکارهای سیستماتیک می پردازد.درواقع هدف این گرایش تربیت کارشناسانی است که بتوانندبابهره گیری از روشهای جدید و سیستماتیک ومدلهای ریاضی، مسائل واحدهای صنعتی راتجزیه وتحلیل نموده و بیشترین رهنمودهارابرای استفاده از منابع موجود درعملکرد اجزاء تشکیل سیستم ارائه بدهند.برای توضیح بیشترمهندس تحلیل سیستمهادرواقع اطلاعات جمع آوری شده رابا استفاده ازنرم افزارهای مختلف ومدل های ریاضی تجزیه و تحلیل نموده موارد بدست آمده راتنظیم وثبت کرده و در اختیار واحدهای مختلف قرارمی دهد(حتی الا مکان اطلاعات رابه صورت نمودارنیزارائه میدهد) برای مثال دریک سیستم صنعتی باجمع آوری اطلاعات وهماهنگ کردن ارگانها وسیستم های مختلف(سیستم های کیفیت،سیستم های مالی، سیستم های تدارک، سیستم های حسابداری و...) وارائه چارتی کامل ازآنهاسعی برآن دارد تاسیستم ها راازنظرمدیریت زمانی(زمان سنجی) بهبود بخشیده،تقسیم کاررا به بهترین نحو بین نیروی انسانی وماشین آلات انجام داده تا بیکاری در سیستم ها کاهش یابد (در مورد ماشین آلات به بررسی وثبت نواقص، ضعف قطعات وعلت کارافتادگی آنها می پردازد) خط تولید را موازنه کرده ونقاط گلوگاهی را مشخص می نماید تا خروجی با حداقل هزینه، بهبودیافته وبالانس شود
مهندسی تحلیل سیستم ها نسبت به سایرگرایش هابه بررسی جامع تر وکلان ترپروژه ها وسیستم ها می پردازد

دروس تخصصی گرایش برنامه ریزی و تحلیل سیستم ها
زبان تخصصی، برنامه ریزی حمل و نقل، اصول شبیه سازی، تحلیل سیستم ها، کار برد کامپیوتردر مهندسی صنایع، پروژه پایا نی
اصول مدیریت وتئوری سازمان ، سیستم های اطلاعاتی ، کنترل مدیریت وکارآموزی

گرایش تولید صنعتی
گرایش تولید صنعتی فن به کارگیری مهارتهای تکنیکی− اقتصادی و استفاده ی موثر و نظام یافته از نیروی انسانی، زمان، ماشین آلات، ساختمان و مواد به منظور تولید کالا با کیفیت مطلوب است.
مهندس تولید صنعتی با استفاده از علوم مختلفی که کسب کرده قادر است با تجزیه و تحلیلی که پیرامون برنامه ریزی تولید، کنترل و مدیریت پروژه، کنترل کیفیت، بهبود کارایی تولیدو نیز طرح ریزی های گوناگونی که درواحدهای اجرایی انجام می دهد امکان موثر تر به تولید رسیدن فراورده ها یا عرضه مطلوب تر خدمات راپدید آورد انتخاب ترکیب مناسب ازمحصولات تولیدشده توسط یک کارخانه برای به حداکثر رساندن سود کارخانه، قسمتهای مختلف یک کارخانه به چه ترتیبی ساخته شوند تا حداقل جابجایی مواد ومحصولات رابا حداقل ضایعات داشته باشند،تدابیرلازم برای ثبات کیفیت محصولات کارخانه ،برنامه ریزی و کنترل موجودی ها،کنترل کیفیت،راه های موثربه تولیدرسیدن فراورده ها یاعرضه مطلوب ترخدمات ازکارهایی است که یک مهندس تولید صنعتی می تواند انجام دهد او می تواند به گونه ای یک نظام اجرایی را برنامه ریزی کند که چند هدف متفاوت و گاه متضاد درقالبی بهینه تحقیق پیدا نماید
مثلا قیمت هاکاهش یافته،ارزش افزوده بالا رفته،حمل ونقل ها کم شده موجودی های محدودتری ذخیره شده ودرعین حال قابلیت اطمینان بالا تری نیز برای حفظ رقابت پذیری وجود داشته باشددرواقع هدف این گرایش تربیت مدیران تولید واحدهای صنعتی است.
دروس تخصصی گرایش تولید صنعتی
زبان تخصصی،پروژه ی طراحی ایجاد صنایع، مهندسی فاکتورهای انسانی، برنامه ریزی تولید،برنامه ریزی وکنترل تولیدوموجودی،
کاربرد کامپیوتر در مهندسی صنایع،برنامه ریزی نگهداری وتعمیرات، اصول مدیریت و تئوری سازمان،پروژه،کارآموزی.

گرایش تکنولوژی صنعتی
گرایش تکنولوژی صنعتی با بینش و دیدی فنی تر از گرایش قبلی به مسایل نگاه می کند. کارشناسان این رشته که از نظر فنی نزدیک تر به مهندسین مکانیک (مخصوصا گرایش ساخت و تولید) می باشند ،آگاه به مسایل بهینه سازی ساخت وساز و فراورده های صنعتی و نیز نگهداشت و راه اندازی فنی واحدهای اجرایی هستند.دارای توانایی هایی از قبیل انتقال و مدیریت تکنوژی همین طور حفظ وحراست از آن هستند که به مد د امکانات سخت افزاری و نرم افزاری در جهت حفظ و نگهداشت نظام فنی و اجرایی گام برمی دارند ، با مدیریت تکنولوژی های در دسترس ، یا مواردی که در قالب انتقال تکنولوژی بده بستان می شود سعی در افزودن کمیت و کیفیت فراورده ها و نیز بهره برداری مؤثر از امکانات در دسترس دارند .با استفاده از تجهیزات کامپیوتری و مدارهای منطقی قادر هستند طیف وسیعی از خواست های اجرایی بشر را که بدلیل محدودیت های انسانی به سهولت قابل تحقق نمی باشند را عینیت بخشند.آنها ازمرحله ی طراحی یک ایده ونمونه سازی آن گرفته تا مرحله ی ساخت وتدارک
امکانات تولید،همین طورمدیریت مراحل اجرایی، توان خدمت رسانی را دارند. ضمنا ضایعات ومنابع بروزآنها را شناسایی می کنند و می توانند تاثیرات گوناگون آنها را مورد سنجش و ارزیابی قراردهند در واقع هدف این گرایش تربیت تکنولوژیست های کارخانه است

دروس تخصصی گرایش تکنولوژی صنعتی
ماشین های افزار، قیدوبندها (جیک و فیسکچر)،طراحی قالب٫ کنترل عددی،مونتاژمکانیکی، عملیات حرارتی،زبان تخصصی، پروژه، کارآموزی

گرایش ایمنی صنعتی
گرایش ایمنی صنعتی یکی ازگرایش های تازه تاسیس مهندسی صنایع درایران می باشد
تکنیک ایمنی صنعتی به وسیله ی مهندسین قابل اعتماد برای اولین بار دراواخرسال 1950میلادی جهت ارزیابی ایمنی سیستم های نظامی و تعیین مشکلات ناشی ازغیرنرمال کارکردن آنها پایه گذاری شدوبعد ازآن استفاده ازاین روش به سرعت افزا یش یافت،به طوری که در ایالات متحده ی آمریکا و فرانسه ازآن به ترتیب برای ارزیابی ایمنی هواپیماهای کنکورد وایرباس استفاده شد و بعدها نیزاین تکنیک به ارزیابی ایمنی صنایع هسته ای توسعه یافت
شاید تصوراینکه ایمنی وبهداشت حرفه ای می تواند نقش بسزایی در بهره وری بسیاری ازواحدهای صنعتی داشته باشد برای اکثرافراد مشکل باشد. بدیهی است با وجود تمام مزایا و منافعی که گسترش و توسعه صنعت برای نسل بشربه دنبال داشته است، سرمنشاخطرات ونارسائی های مختلف نیزبوده است که آمارنگران کننده وبعضاوحشتناک حوادث کوچک وبزرگ که هرلحظه درگوشه ای ازاین دنیای پهناور رخ می دهد بیان کننده ی همین امراست
این گرایش تلفیقی ازمهندسی و بهداشت می باشد ومهندسین این گرایش با کاهش آسیب هاوخطرات انسانی محیط کار،ماشین آلات، مواد خام ونظم ونظافت کارگاهی سعی بربهره ور کردن واحدهای صنعتی یک کارخانه را دارند
برای توضیح بیشترفرض کنیداگریک فرد درکارخانه دچارصدمه ای شود عواقبی همچون افسردگی فرد و سایر کارکنان،ازکارافتادگی، به وجود آمدن محدودیت های اقتصادی برای فرد، توقف دستگاه یا قسمتی که فرد مشغول است(حتی برای مدتی کوتاه )،افزایش مخارج (درمانی و تعمیری) آن واحد ودر نتیجه کاهش کیفیت و بهره وری را به دنبال دارد.
ازاین رو توجه به اصول ایمنی و بهداشت حرفه ای اهمیت ویژه ای می یابد .(چون نتیجه تمام موارد فوق به افزایش بهره وری واحدهای صنعتی خواهد انجامید.) واهمیت نیاز به این گرایش درصنعت بیشتر روشن می شود
دروس تخصصی گرایش ایمنی صنعتی

ایمنی در برق، اعلام و اطفاء حریق، دیگها و ظروف تحت فشار ، عوامل شیمیایی محیط کار ،حفاظت صنعتی (ایمنی صنعتی)، مهندسی احتراق، گاز رسانی،کارآموزی.

Sunday, August 14, 2005

عادت


وقتي عادتي پديدمي‌آيد، مبارزه با آن دشوار است. اما هنگامي که همين عادت ما را مجبورمي‌کند رفتار جديدي را درپيش‌بگيريم، تصميم‌هاي جديد و انتخاب‌هاي نويي که انجام‌مي‌دهيم، آگاهمان مي‌سازد که اين عادت به زحمتش نمي‌ارزد
ريچارد کرولي

Thursday, August 11, 2005

جايگاه جوانان در جامعه کنونی ايران کجاست؟


جوانان در سراسر جهان به دنبال روياهای خود هستند: رويای زندگی بهتر، استقرار صلح، برابری، عدالت، اشتغال و آزادی
روز جمعه دوازدهم اوت (21 مرداد) روز بين المللی جوانان است. رهبران جهان در فرصت های گوناگون (از جمله در چنين روزی) اين موضوع را مطرح می کنند که جوانان آيندگان هر کشور هستند. اما با نگاهی به آمار جمعيت جوان می توان دريافت که صرف يک "شعار" دلگرم کننده برای تامين نيازهای جوانان کارساز نخواهد بود.
امروزه جهان با بزرگ ترين جمعيت جوان در تاريخ روبروست. نيمی از جمعيت جهان زير 25 سال سن دارد و در کشورهای در حال توسعه از هر سه نفر يکی در گروه سنی 10 تا بيست و پنج سال قرار می گيرد.
در ايران هفتاد درصد جمعيت زير 30 سال است.
بنابراين تقريبا هيچ دولتی (به ويژه در کشورهای در حال توسعه) نمی تواند موضوع نيازها و حقوق جوانان و همچنين کيفيت زندگی آنها را به موعدی ديگر موکول کند يا در انتهای فهرست اولويت های خود قرار دهد.
جوانان در سراسر جهان به دنبال روياهای خود هستند: رويای زندگی بهتر، استقرار صلح، برابری، عدالت، اشتغال و آزادی.
اما ما دورانی پرتلاطم و پرتحول را می گذرانيم. اين درحالی است که جوان بودن خود دورانی پرتلاطم و پرتحول است. پس دور از انصاف نيست اگر بگوييم که جوانان، که هم بايد با دنيای بيرون هماهنگ شوند و هم با تحولات درونی خود، بار مضاعفی را بر دوش می کشند.
موضوع امسال روز جهانی جوانان "تعهدات را جدی بگيريم: بازنگری 10 سال برنامه جهانی اقدام برای جوانان"، (WPAY)، است. اين برنامه در سال 1995 توسط سازمان ملل متحد راه اندازی شد که به گفته مسئولان آن، منعکس کننده جايگاه و اهميت نظرات جوانان در اين سازمان است.
آنها همچنين با استناد به وضعيت نابسامان بخش بزرگی از جمعيت جوان جهان و عدم دسترسی آنها به فرصتهای مناسب، آموزش، اشتغال و بهداشت، می گويند جای ترديد نيست که اولويت های دولت ها در مورد جوانان بايد با زمانه و نيازهای وقت تغيير اساسی کند.
جايگاه و اهميت نظرات جوانان در جامعه کنونی ايران کجاست؟ با يک دهه قبل چه تفاوتی کرده است؟ دولت جديد ايران چه اولويت هايی را بايد در مورد خواسته های جوانان دنبال کند؟ آيا جوانان ايران به دليل قرار داشتن در شرايط ويژه منطقه ای و متفاوت از جهان صنعتی با مسائل و پيچيدگی های اجتماعی خاص تری روبرو هستند؟

Wednesday, July 27, 2005

Six Sigma

ظاهرا مشکالاتی با متن قبلی بود که می خوام دوباره تایپش کنم
مد مهندسی یا تمرینی محبوب؟

آن را می توان مد مدیریت نامید و یک ابزار محبوب برای دستیابی پیشرفت های صنعتی صدا زد.
کن گینس مدیر مهندسی صنایع شرکت خدمات ذولوکس مدیا معتقد است:"امروزه به دلیل گنجایش شش سیگما در نیازمندیهای کار برای بسیاری از حرفه های مهندسی و مدیریت بسیار محبوب است. بسیاری از کمپانی های جهانی افراد ممتاز خود را به آگاهی در این زمینه و توانایی به استفاده از ابزار جهت پیشرفت در بین سازمانها ترقیب می کنند.
استیو میفیلد مدیر کیفیت مرکز درمانی منطقه ای آتن گفت: "به گروه کارمندی در شناختن موضوع "از انتقاد تا کیفیت" کمک کرد. و این مهم لازمه آن است که کارمندان با مشتری- دراین زمینه که چه چیزی برای آنها دارای اهمیت است- در ارتباط باشند.
او گفت: روش شش سیگما به افزایش سطح عملکرد در برابر مشتریها کمک می کند که این نیز به طور یقین پیشرفت عملکرد سازمانی است.
لری آفت متخصص تحصیلات اضافی و یک استاد پیشین که شش سیگما را برای سالها تدریس کرده است می گوید: محبوبیت شش سیگما بیشتر و بیشتر خواهد شد.
او اضافه کرد: " با آماده نگه داشتن آن، سیر تکاملی خواهد کرد مانند تکیه به شش سیگما. زمانیکه نیاز به راه حل برای پیشرفت است شش سیگما باید باشد
گینس می گوید:سرمایه گذاری روی شش سیگما قوی می ماند به خاطر موفقیتی که اثیات شده است.او گفت: تا زمانی که کمپانی ها در حال افزایش فروشهای خود هستند یا در حال افزایش نتیجه گیری ها با شش سیگما هستند، میزان سود از دیگران بالا خواهد ماند.

Tuesday, July 26, 2005

مد مهندسی یا تمرینی محبوب؟

دیشب داشتم مقاله ای راجع به شش سیگما می خواندم(Six Sigma)،به نظرم جالب آمد و تصمیم گرفتم که آن را برای شما ترجمه کنم .فعلا قسمت اول با نام مد مهندسی یا تمرینی محبوب؟ آن آماده است.
مرجع مقاله: http://www.iienet.org

آن را می توان مد (fad) مدیریت نامید و یک ابزار محبوب برای دستیابی پیشرفت های صنعتی صدا زد.
کن گینس(Ken Gaines) مدیر مهندسی صنایع شرکتDeluxe Media Services معتقد است:"Six Sigma امروزه به دلیل گنجایشآن در نیازمندیهای کار برای بسیاری از حرفه های مهندسی و مدیریت بسیار محبوب است. بسیاری از کمپانی های جهانی افراد ممتاز خود را به آگاهی در این زمینه و توانایی به استفاده از ابزار جهت پیشرفت در بین سازمانها ترقیب می کنند.
استیو میفیلد(Steve Mayfield) مدیر کیفیت شرکت Athens Regional Medical Center گفت: "Six Sigma به گروه کارمندی در شناختن موضوع "از انتقاد تا کیفیت" (critical to quality ) کمک کرد. و این مهم لازمه آن است که کارمندان با مشتری- دراین زمینه که چه چیزی برای آنها دارای اهمیت است- در ارتباط باشند.
او گفت: روش Six Sigma به افزایس سطح عملکرد در برابر مشتریها کمک می کند که این نیز به طور یقین پیشرفت عملکرد سازمانی است.
لری آفت "Larry Aft" متخصص تحصیلات اضافی و یک استاد پیشین که Six Sigma را برای سالها تدریس کرده است می گوید: محبوبیت Six Sigma بیشتر و بیشتر خواهد شد.
او اضافه کرد: " با آماده نگه داشتن آن، سیر تکاملی خواهد کرد مانند تکیه به Six Sigma .زمانیکه نیاز به راه حل برای پیشرفت است Six Sigmaباید باشد.
گینس می گوید:سرمایه گذاری روی Six Sigma قوی می ماند به خاطر موفقیتی که اثیات شده است.او گفت: تا زمانی که کمپانی ها در حال افزایش فروشهای خود هستند یا در حال افزایش نتیجه گیری ها با Six Sigma هستند، میزان سود از دیگران بالا خواهد ماند.
متن اصلی:
Engineering fad or popular practice?
It has been called a management fad and hailed as a popular tool to achieve manufacturing improvements.”Six Sigma is very popular today as evidenced by its inclusion in the job requirements for many engineering and management professionals,” according to Ken Gaines, P.E., industrial engineering manager for Deluxe Media Services LLC. “Most world-class companies desire their top individuals to be knowledgeable in this area and to be able to use the tools to make improvements across the organization.”Steve Mayfield, director of quality for the Athens Regional Medical Center, said that Six Sigma helps a company’s staff identify “critical to quality” issues. This requires that staff be in communication with customers about what is important to them, he added.He said the Six Sigma methods help improve performance for customers “which in turn means improved organizational performance.Larry Aft, P.E., IIE continuing education specialist and a former professor who taught
Six Sigma for many years, said he believes the popularity of Six Sigma will continue to increase.”To keep it fresh, there will be evolutions, such as lean Six Sigma,” he added. “As long as it is used as a strategy for improvement, it should be around.”Gaines said interest in Six Sigma will remain strong because of the “successes that have been documented.””As long as companies are increasing their sales or improving their bottom lines with Six Sigma, the interest level from others will remain high,” he said.

Sunday, July 24, 2005

چگونه مي‌توان رييس خوب‌تري شد؟


در مديريت، ارزش و اعتبار مهمتر از قدرت است. پرقدرت‌ترين روسا كساني هستند كه قدرت خود را محدود مي‌كنند، نه اين كه همه قدرت را در خود متمركز كنند. آنها به‌خوبي تفاوت بين «رييس‌بودن» و «تحكم‌كردن» را مي‌دانند.

1- تخصص خود را حفظ كنيد: مدير بايد در كسب و كار خود، بهترين باشد.

2- پرهيز از دوباره‌كاري: در شركت‌هايي كه فقط رييس مي‌داند چه خبر است، بايد خيلي مواظب دوباره‌كاري‌ها باشد.

3- هدايت و آموزش كاركنان: به جاي اين كه بگوييد اگر اين كار را خودم مي‌كردم يك دقيقه طول مي‌كشيد، بگذاريد كار انجام شود. به جاي اين يك ساعت فعلي، صدها ساعت در آينده به دست مي‌آوريد.

4- هدايت با ارائه الگو: هرگز نمي‌توانيد از كارمندان چيزي را بخواهيد كه خودتان قائل به انجامش نيستيد. مثلا اگر هر روز دير مي‌آييد، اصلا توقع نداشته باشيد كه ديگران زود بيايند.

5- اهدافتان را به‌روشني بيان كنيد: افراد شما بايد بدانند كه (1) كار خوب به چه كاري اطلاق مي‌شود (2) عملكرد آنان ارزيابي مي‌شود يا نه. اگر كارمندي فكر كند دارد كاري را خوب انجام مي‌دهد و نظر رييسش عكس اين باشد و هيچوقت آن كارمند را راهنمايي نكند، قطعا رييس مقصر است.

6- تعريف و تمجيد: بهترين مديران افرادي هستند كه مي‌دانند از افراد هم در حضور و هم در غياب بايد تعريف كنند. آنها اگر جمع شايسته تقدير از جمع تقدير مي‌كنند نه از يك نفر و اگر فرد شايسته تقدير باشد از فرد تقدير مي‌كنند و بي‌خودي آن را به جمع تعميم نمي‌دهند.

7- قاطعيت و بعضا بي‌رحمي:‌ بعضي كارمندان تنها با يك اشاره، بعضي با استدلال، بعضي با شوخي و . . . متوجه كار خود مي‌شوند. به هر حال، اگر مجبوريد، گاهي لازم است كه بي‌رحم باشيد.

ماخذ: كتاب ارزشمند «هاروارد چه چيزهايي را به شما ياد نمي‌دهد»، تاليف مارك، اچ، مك‌كورمك

قدرت انسان

هرچند بزرگي انسان‌ها به‌قدر حرف‌هايي است كه براي نگفتن دارند، اما حرف‌هايي هست كه لاجرم بايد بيان‌شوند؛ كه اگر نباشد اين بيان و نباشد هنر بيان‌كردن، بشر را پيشرفتي نخواهدبود. همه‌ي ما منزلت امروز خود را مديون آموزگاراني هستيم كه با بيان خود، چه در مقامِ عمل و چه در مقام سخن، تجربيات و دانش خود را ذره‌ذره در ظرف وجودمان نهاده‌اند. هر آنچه آموختي بايد كه بازگويي، زكاة‌العلمِ، نشرة. در اين راه نه حرجي بر گوينده است و نه منتي بر شنونده. در بارگاه ادب، گوينده شادمان است كه سخنش را به نقدگاه ادب مي‌آورد و شنونده راضي كه سخني شنيده كه، حتي اندكي، بر معلوماتش فزوده‌است. هرچند بزرگي انسان‌ها به‌قدر حرف‌هايي است كه براي نگفتن دارند، اما قدرتشان در دانشي است كه با ديگران تقسيم‌مي‌كنند.

Saturday, July 23, 2005

بهبود مستمر ،بدون شنيدن صدای مخالف امکان پذير نمی باشد

سازمان بايد انتقادهای کارکنان را بشنود، و از آنها بعنوان پيشنهادات بهبود استفاده کند.اگر در يک سازمان، کارگران و کارمندان از ترس از دست دادن کارشان و يا مورد غضب قرار گرفتن مديريت، سکوت اختيار کنند نمی توان به بهبود در آن سازمان اميد داشت.
بايد سيستم هايی در سازمان مستقر گردد که ندای مشتريان و کارکنان به راحتی و بدون دغدغه، به گوش مديران سازمان برسد.در غير اين صورت رقبا ی سازمان جای ما را خواهند گرفت و فنای سازمان قطعی خواهد بود. جامعه ما تا چه اندازه در استقرار چنين سيستم هايی موفق بوده است؟ اگر شما مميز سيستم کيفيت اين مديريت بوديد چه عدم انطباقی را گزارش می کرديد؟
جامعه به اکبر گنجی نياز دارد. گرچه حرف هايش خوشايند نيست.او و هزاران منتقد ديگر بايد آزاد باشند و جامعه و حاکميت (برای بقای خود) بايد از آنها حمايت کند

اهدافي که بالا نمي‌برند

آنچه در اين چندوقت بيش‌از هرچيز ذهنم را مشغول‌کرده‌است، عملکرد دو دولت اخير در مساله‌ي ورود تکنولوژي‌هاي جديد و تلاش بيهوده و اصرار بيش‌از اندازه‌ي آنها براي به‌دست‌آوردن چيزهايي است که شايد نيازي به آنها نبوده‌است
فکرکردن به‌آنچه در ظرفيت‌هايمان مي‌گنجيد و آنچه اکنون نصيب‌مان‌شده‌است، اين چند‌روزه برايم آزاردهنده‌شده‌است. دستيابي به خودکفايي در صنعت خودرو، توليد خودروي ايراني و سوارشدن بر خودروهاي ايمن و راحت و درعين‌حال ارزان، از حقوق مردم و آروزهاي مسوولان است! ديگر جز خاطره‌اي دور از آسمان آبي و شهري آرام، مفهومي برايمان از لذت‌زندگي نمانده‌است.
سياست‌گذاري‌هاي نادرست و انتخاب مسيرغلط، عاملي براي شکست هر سيستمي است. هدف‌گذاري درست را مي‌توان بزرگ‌ترين هنر رهبران دانست، هنري که پيروزي يا شکست سيستم را رقم‌مي‌زنند، چه، مديران در حالت ايده‌آل تنها مجري و به‌ثمر رساننده‌ي اهدافي هستند که برايشان تعيين‌مي‌شود.
نگاهي به فعاليت سياست‌گذاران اقتصادي، در ساليان اخير، و فهم دستاوردها در مقابل فرصت‌هاي از دست‌رفته، عبرت‌آموز است. در شانزده‌سالي که از پايان جنگ سپري‌شده، آغاز بستري مناسب براي ايجاد تحول در ساختارهاي اقتصادي در رسيدن به جايگاهي که شايسته‌ي ايرانيان است، همواره نويدداده‌شده‌است. اکنون فرصت مناسبي‌است براي بازبيني آنچه در قبال هدف‌گذاري‌ها به‌دست‌آورده‌ايم.
درآغاز دوراه در مقابل هدف‌گذاران قرارداشت، يکي هزينه‌کردن و خودروسازشدن، راهي که غرب فاقد منابع طبيعي، به‌شکلي موفقيت‌آميز اما با صرف‌زمان طولاني و اندوختن تجربه‌ي صدساله به آن رسيد و ديگري صرف‌نظرکردن از خودروسازشدن، پرداختن به صنايع ديگر و در ازاي آن ورود خودروهاي خارجي، گرفتن ماليات و اندوختن پولي بي‌دغدغه. مسوولان با دلايلي بسيار خودروسازشدن را پسنديدند؛ چراکه معتقدبودند با اين‌کار نه‌تنها خوردو که زنجيره‌ي بزرگي از قطعه‌سازان و شرکت‌هاي خدماتي را بالامي‌کشند، در جامعه‌ي تشنه‌ي کار ايجاد شغل مي‌کنند و پس‌از مدتي با پيشرفت‌هاي بسيار، خودرو صادرمي‌کنند ودرآمدي سرشار را به خزانه واريزمي‌کنند. طرحي زيبا و جالب، اما طرحي که سه‌نکته‌ي مهم در آن درنظر گرفته نشده‌بود:
1- خودروسازي در جهان در انحصار هفت‌گروه بزرگ صنعتي است که به‌هيچ‌وجه اجازه‌ي دخالت در کارشان شامل توليد و ثبت خودرويي خارج از انحصار خود را نمي‌دهند؛ اين بازار بزرگ، باسودهاي بسيارش را نمي‌توان ناديده‌گرفت. هفت خواهر جنرال‌موتور، فورد، دايملرکرايسلر، تويوتا، هوندا، پژو-سيتروئن و رنو-نيسان، جهان و بازارهايش را به‌دقت تقسيم‌کرده‌اند و خود و خودروسازاني که با مارک‌هاي متفاوت اما به‌عنوان زيرمجموعه توليدمي‌کنند را مديريت‌مي‌کنند. امروزه و با عمر حدود صدساله‌ي صنعت‌خودرو، هنوز هم بخش‌هاي کليدي، طراحي و ساخت اجزاي اصلي خودرو، تنها در انحصار اين هفت شرکت است و بقيه‌ي سازندگاني که مي‌شناسيم، با بهره‌گيري از دانش آنها فعاليت‌مي‌کنند.
2- طراحي و ساخت اجزاي مختلف خودرو، تنها در بستر تجربه‌هاي اندوخته‌شده‌ي صدساله‌ي اين صنعت ميسراست. چگونه کشوري که هميشه مونتاژکرده، طي ده‌سال مي‌تواند اين راه را طي‌کند؟ کشوري که در ساير زمينه‌ها نيز فاقد زيرساخت‌هاي مناسب است.
3- فضاي داخلي ايران، هنوز با ساختارهاي سيستمي‌اي که در سازمان‌هاي بزرگ و صاحب تکنولوژي براي توليد و ذخيره‌ي دانش وجوددارد، ناآشناست. در ايران دانش و تجربه‌ي شرکت‌ها هنوز نيز مانند اعصارگذشته، سينه‌به‌سينه نقل‌مي‌شود و اين افراد، و نه سازمان‌ها، هستند که دارا يا فاقد دانش‌اند؛ با خروج فردي از يک‌سازمان، بخش بزرگي از دانشي که همراه آن فرد است از آن سازمان خارج‌مي‌شود. نظام سازمان‌ها، هنوز به‌شکل سنتي بازار (تهران) اداره‌مي‌شود و مدير در حکم صاحب بنگاه و حجره‌اي است که به تنهايي سرنوشتِ بنگاهش را معين‌مي‌کند. تعيين سياست‌هاي آنچناني تعهد بسيار همه‌ي مديران را طلب‌مي‌کند، اما نمي‌توان بر متعهدبودن همه‌ي مديران نسبت به سياست‌ها مطمئن‌بود.
اين‌چنين شانزده‌سال، سرمايه‌ي بسيار در صنعت(!) خودروي ايران تزريق‌شد تا «ايراني، خودرويي لايق ايراني!» سوارشود. اما تاکنون که جز خودروهايي به‌چند برابر خودروهاي مشابه خارجي و با کيفيتي تا چندين‌‌برابر نازل‌تر از آنها نديده‌ايم. خودرويي که نام‌ملي به‌خود گرفته، علاوه بر قيمت عجيب آن، با مشکلات بسيار کيفي روبروست؛ خودرويي که حتي‌اگر به‌دست ايراني طراحي‌شده، يا کاملاَ به‌دست ايراني ساخته‌مي‌گشت، مي‌شد با افتخار آن را سوارشد و اشکالاتش را ناديده‌گرفت.
□اما راه‌حل‌هاي ديگري هم وجوددارد. خودکفايي به‌معني توليدهرچيز توسط خود و به‌هر قيمتي نيست. استقلال کشور، که اکنون با ميزان قدرت اقتصادي و حددانايي شناخته‌مي‌شود، الزاما در سايه‌ي توليد همه‌چيز به هر قيمتي به‌دست‌نمي‌آيد.
با واردات خودرو و اخذ ماليات، درآمدي بسيار عايد خزانه‌مي‌شود و در بازاري که به جاي انحصار از نعمت رقابت برخوردار است، مصرف‌کننده، سودناشي از کيفيت و قيمت مناسب‌تر را مي‌بيند. مصرف بنزين کاهش‌مي‌يابد و دولت از پرداخت هزينه‌هاي سنگين سوبسيد اين کالا آسوده‌مي‌شود. با افزايش ايمني خودروها، از آسيب‌هاي ناشي از ارگونومي غلط و آسيب‌هاي تصادفات بسيار کاسته‌مي‌شود و بارمالي درمان، کاهش‌مي‌يابد. دولت نيز فرصت‌مي‌يابد تا به‌جاي سرمايه‌گذاري در آنچه امروز بربادرفته، در آنچه محيط ايران برايش مناسب‌تر است، نظير کشاورزي و صنايع کندي چون فولاد و معدن سرمايه‌گذاري‌کند، ميزان بيشتري شغل توليدکند. ماليات ناشي از واردات نيز صرف توسعه‌ي صنعت حمل و نقل و زيرساخت‌هاي آن چون راه و راه‌آهن، توسعه‌ي بيمارستان و نظام‌درماني و به‌تبع آن رفاه و عدالت اجتماعي، سرمايه‌گذاري در توليددانش و هزاران موردديگر شود.
□ اکنون اما آنچه ملت‌ايران در صنايع خودروسازي سرمايه‌گذاري‌کرده و ظرفيت‌هايي که ايجادکرده‌است؛ به‌ارزاني در اختيار دو شرکت از همان هفت‌خواهر قرارمي‌گيرد و درمقابل بازهم خودروهايي بي‌کيفيت و گران را تحويل‌مي‌گيرد.
صنعت خودرو تنها يکي از صنايع ماست و ما هنوز هم هزينه‌هاي سياست‌گذاري‌هاي غلط را مي‌پردازيم. تاکي؟ ما امروز به سياست‌گذاراني بيش‌از آنان‌که با پاک‌کردن صورت مساله، مانند طرح زوج و فردشدن تردد خودروها، کار خود را آسان‌مي‌کنند نياز داريم. نيازما، قلب‌هايي است که با تعهد براي ايران بتپند.

Thursday, July 21, 2005

مهندسي صنايع


مهندسي، شامل كاربرد روشهاي تجزيه و تحليل اصول فيزيكي براي تبديل موادخام و ساير منابع به فرمي كه رضايت و احتياجات آدمي را تامين كند، ميباشد.با پيشرفت علم و تكنولوژي و تعامل اين دو با هم، تخصصها و گرايشهاي مختلف مهندسي بوجود آمدهاند. در اين ارتباط مهندسي صنايع رشته نسبتاً جديد است كه ضمن برخورداري از مفهوم كلي مهندسي، حوزههاي كاري فراتري را در مقايسه با ساير رشتهها مورد توجه قرار ميدهد. نوشته حاضر سعي دارد مطالبي را جهت آشنايي با مهندسي صنايع در قالب سر فصلهاي ذيل ارائه نمايد. مهندسي صنايع چيست؟ تاريخچه مهندسي صنايع.اهميت مهندسي صنايع.اصول فكري و ديدگاهها در مهندسي صنايع.زمينههاي فعاليت مهندسي صنايع.
* مهندسي صنايع چيست؟
مهندسي صنايع عبارت از كاربرد اصول و تكنيكهايي به منظور بهبود، طراحي و نصب سيستمهايي شامل انسان، مواد، اطلاعات، انرژي و تجهيزات براي فراهم آوردن امكان توليد كالاها و ارائه خدمات بشكل كارا و مطلوب ميباشد.براي بررسي، ارزيابي و كاربرد اين سيستمها، دانش و مهارتهاي علوم رياضي، علوم فيزيكي و علوم اجتماعي به همراه فنون و تكنيكهاي طراحي مهندسي مورد نياز است. فعاليتهاي مهندسي صنايع همانند پلي است كه ارتباط بين اهداف مديريت و عملكرد عملياتي سازمان را ايجاد مينمايد.مهندسان صنايع بيشتر درگير افزايش بهرهوري در مديريت منابع انساني، روشها و تكنولوژي هستند و حال آنكه ساير رشتههاي مهندسي بيشتر درگير ماهيت فني فرايندها و فراوردهها ميباشند. در واقع مهندسي صنايع تنها رشته مهندسي است كه عامل انسان يكي از مولفههاي اصلي سيستمهاي مورد مطالعه آن را تشكيل ميدهد. در نتيجه مهندسان صنايع در تيمهاي ميان رشتهاي براي امور برنامهريزي، نصب و كنترل و بهبود فعاليتهاي موسسات به خدمت گرفته ميشوند. اين فعاليتها ممكن است فعاليتهاي توليد، نوآوري در محصولات، ارائه خدمات، حمل و نقل و جريان اطلاعات سازماني را شامل شود. با توجه به مطالب فوق، مهندسان صنايع بستر لازم براي تعامل تخصصهاي مختلف و كار گروهي را به بهترين وجه ايجاد نموده و در نتيجه امور طرح، برنامهريزي، اجرا و نظارت بر عملكرد نظامهاي توليدي خدماتي بشكل منسجمتر انجام ميشود و در نهايت انسجام امور به بهبود مستمر در جهت سهولت كارها، راحتي كاركنان، كاهش هزينهها، ارتقا كيفيت و جلب رضايت مشتريان منجر ميشود.* تاريخچه مهندسي صنايعاولين جرقههاي پيدايش مهندسي صنايع بعنوان يك تخصص با آغاز انقلاب صنعتي در ابتداي قرن 19 زده شد. انقلاب صنعتي كه با ظهور اختراعات جديد خصوصاً در صنعت نساجي و اختراع ماشينبخار آغاز شد، باعث بكارگيري نيروي انساني بيشتر و افول صنايع كوچك دستي شد. با گسترش كارخانجات، نياز به مديريت و تفكر مديريتي بيش از پيش احساس شد. افراد بسياري در جهت ارتقا كيفيت محصولات تلاش كردند. آدام اسميت، پدر علم اقتصاد پيشنهاد تقسيم كار را داد. وي بيان كرد كه ميتوان با تقسيم كار در كارخانه پيچسازي نتيجه كار را به مقدار زيادي بهبود بخشيد. بهموازات اختراعات و نوآوري در فرايندها، روشهاي حسابداري و هزينهيابي گسترش يافتند. روشهاي تحليل علمي، آزمايشات و اثباتهاي علمي در طراحي و ساخت ابزارآلات و ماشينها بكار گرفته شد و در نتيجه، اثرگذاري اين تحولات در تفكر سازماني مديريت موجب شد مديريت علمي به عنوان يك نگرش و روش حرفهاي مطرح شود. اولين تلاش براي علمي شدن مديريت از آمريكا شروع شد. در سال 1881 فردريك تيلور پدر مديريت علمي، انديشههاي خود را توسعه داد. فرانك گيلبرت و همسرش ليليان در جهت مطالعه كار با بررسي حركات توانستند ابزار جديدي را ابداع كنند. همچنين آنان به مسائل روانشناسي و انگيزههاي انساني توجه نمودند. عملكرد پرداخت پاداش و نتايج قابل قبول آن توسط امرسان ايجاد و توسعه يافت. مجموعه فعاليتهاي تيلور و هم عصرانش براي فرموله كردن اصول اساسي به عنوان روشهاي علمي مديريت متمركز شده بود كه اين فعاليتها بهزودي تحت عنوان مديريت علمي شناخته شد.كار اين افراد توسط انجمن مهندسين مكانيك آمريكا ارج نهاده شد و عرصه براي فعاليت تيلور و همفكرانش توسط اين انجمن ايجاد شد. در سال 1912 انجمني براي ارتقا و رشد مديريت بنا نهاده شد كه در سال 1915 انجمن تيلور نام گرفت. اين انجمن از سال 1934 با عنوان انجمن مهندسي صنايع فعاليت خود را ادامه داد. در اين دوران مديران علمي داراي تحصيلات مهندسي بودند و بسياري خود را مهندس صنايع قلمداد ميكردند و گروهي نيز در حيطه مديريت به عنوان مشاوران مديريت مطرح بودند. بتدريج مواد درسي و مدرك مهندسي صنايع و برنامههاي مربوطه مورد توجه قرار گرفت و در نهايت دانشكدههاي مهندسي صنايع ايجاد و توسعه يافتند.
* اهميت مهندسي صنايع مرور توانمنديها و خدمات مهندسي صنايع نقش و اهميت مهندسي صنايع را بوضوح بيان ميكند. امروزه حيات اقتصادي سازمانها و موسسات توليدي و خدمات در بازار رقابتي شديد جهاني به استفاده بهينه از منابع در دسترس وابسته است. عموماً منابع در دسترس شامل مواد، منابع انساني، ماشينآلات (شامل تجهيزات، لوازم جانبي، امكانات مورد نياز شامل فضا و انرژي و ...)، منابع اطلاعاتي و منابع مالي طبقهبندي ميشوند. ايجاد و نگهداري منابع ياد شده هزينههايي را براي سازمان بهدنبال دارد. هزينه تمام شده واحد محصول هر موسسه متأثر از نحوه به كارگيري اين منابع است. هر شركت توليدي يا خدماتي كه بتواند هزينههاي خود را به حداقل ممكن برساند و به بياني ديگر توانايي استفاده بهينه از منابع را در تمام اركان سازماني خود ايجاد نمايد يا حاشيه سود بيشتري به دست خواهد آورد و يا قادر خواهد بود كه قيمتهاي فروش خود را با حفظ حاشيه سود قبلي، كاهش دهد. اين بدان معني است كه قدرت رقابتي موسسه مذكور در بازار افزايش مييابد. با توجه به تحولات اقتصاد جهاني قدرت رقابتي شرط اساسي موفقيت در كسب و كار نوين محسوب ميشود. در كنار اين مسائل، توجه به نوآوريها و ارتقا كيفي محصولات و خدمات كه از طريق تلاش براي يافتن طرحهاي بهبود يافته و همچنين تحول در فرآيند كسب و كار نيز بقا و رشد موسسات را در پي خواهد داشت. با توجه به مراتب فوق اگر ضرورتها و نيازمنديهاي رسيدن به امور مذكور را با تكنيكهاي مهندسي صنايع تطبيق دهيم مشاهده ميشود كه مهندسي صنايع ابزار لازم براي حصول اهداف سازماني را بطور فراگير و سيستماتيك فراهم ميآورد و اين نشانگر نقش و اهميت بالاي مهندسي صنايع بعنوان موتور محرك حركت سازمانهاي امروزي است.
* اصول فكري و ديدگاهها در مهندسي صنايع
اساس مهندسي در هر گرايشي طراحي مبني بر اندازهگيري، محاسبه و تحليل با استفاده از علوم رياضي و تجربي شكل ميگيرد. در نتيجه حرفه مهندسي كاملاً ديد فني و ماشيني دارد كه موجب محدوديت ديدگاه در ابعاد خاص شده و برخي موضوعات مانند يافتن بهترين روشهاي مديريتي و ارتباطات انساني در ديدگاه محض مهندسي ناديده گرفته ميشود. مهندسي صنايع با در برداشتن نگرش سيستماتيك و فراگير ارتباط تخصصهاي مختلف و نهاد مديريت سازمان را ايجاد نموده و امور برنامهريزي، سازماندهي، هدايت و نظارت بر امور اجرايي با هماهنگي بيشتري دنبال ميگردد. اين نگرش استمرار همان سير تفكر تيلور و هم عصران وي ميباشد كه با تلاش تك تك آنان مجموعه اصول و نگرشهاي مديريت علمي موجوديت يافت. مديريت علمي همان نگرش سنتي مهندسي صنايع است. با پيشرفت مديريت علمي، مهندسي صنايع با تفكري بر مبناي علوم رياضي، فيزيكي، اجتماعي و اقتصادي در عرصه صنعت و خدمات ظهور كرد كه به معني ايجاد يك تفكر فراگير و سيستماتيك بود. نگاه مهندسي صنايع به مسائل از زوايا و ديدگاههاي مختلف همانند توجه به خروجي و محصول سيستم، توجه به مشتري ويا نگرش به بهرهوري سازمان قابل طرح و پيگيري ميباشد كه بر مبناي اصول فكري تقريباً يكساني دنبال ميگردد. اكنون بايد ديد كه اصول فكري مهندسي صنايع بر چه عواملي استوار است. در اين راستا بطور خلاصه اصول فكري مهندسي صنايع ذيلاً ارائه شده است.
1- خلاقيت
فعاليت اصلي هر مهندس صنايع ارائه طرح براي بهبود سيستمهاي جاري و يا ارائه طرح جديد ميباشد كه به همين منظور قوياً نياز به خلاقيت و نوعآوري جهت ارائه طرحهاي نو و بديع ميباشد. در واقع با توجه به گستردگي مسائل، مهندسي صنايع همانند اقيانوسي از فنون و علوم مختلف به عمق نيم متر با برخورداري از زمينه خلاقيت و ابتكار به مهندسين صنايع اين امكان را ميدهد كه در جهت حرفه كاربردي مورد نظر به تعميق دانش خود پرداخته و فرصتي فراهم ميشود تا ايدههاي جديد و خلاق در زمينههاي مربوطه مطرح گردد.
2- تفكر فراگير
نگرش سيستماتيك و فراگير برجستهترين خصوصيت مهندسي صنايع است و اطلاق مهندسي صنايع و سيستمها به اين رشته بي ارتباط با اين نگرش نيست. نگرش فراگير موجب ميشود مسائل از كل به جز و تعامل اجزا با هم مورد بررسي دقيق قرار گرفته و مدل كاملي از سيستمهاي مورد نظر تهيه و مسائل مورد نظر آن به بهترين شكل طرح و بررسي ميگردد.
3- رهبري گروه
هر سيستمي كه طرح ميشود اگر بدرستي اجرا نشود منتج به نتيجه نخواهد شد بلكه حسن اجرا سيستم طراحي شده يك ضرورت مهم تلقي ميشود. لذا آشنايي با كليت سيستم مورد نظر و نقش اجزا در كاركرد صحيح آن اين امكان را فراهم ميآورد كه هدايت و رهبري گروه كاري مجري سيستم با انگيزه بيشتري دنبال گردد و در واقع علاوه بر طراحي سيستم مورد نظر، مهندسي صنايع سيستمهاي پيادهسازي و اجرا را نيز پيريزي نموده و نقش رهبري گروههاي كاري را موثرتر دنبال مينمايد.
4- مديريت زمانانجام كار بدون توجه به ظرف زماني و تحويل به موقع خروجي مورد نظر سيستم، ارزش زيادي نميتواند داشته باشد. امروزه اهميت زمان و فرصتهاي آن با توجه به عرصه تنگاتنگ رقابت اقتصادي براي همگان واضح و بديهي است. در اين خصوص مهندسي صنايع با درك موضوع تكنيكهايي را بكار ميگيرد كه عامل زمان اجراي اجزاي كاري را در تمامي فرايندها مورد توجه و مديريت قرار ميدهد.
5- ارتباط بهرهوري و بهبود مستمراعتقاد به ارتقا بهرهوري و بهبود مستمر يك اصل با ارزش در مهندسي صنايع است. اكتفا به وضعيت فعلي جز در جا زدن نتيجه ديگري نخواهد داشت. لذا مهندسي صنايع با پذيرش اين مطلب كه سطح دانش و مهارتها يك مقوله نسبي همواره سعي در افزايش بهرهوري و بهبود وضعيت كاري نموده و سعي ميشود همواره امور اثر بخشتر و كاراتر شود. نگرش بهبود مستمر اين امكان را ميدهد كه هر روز به فكر ارتقا هر چند به اندازه كوچك باشيم.
6- ذهن كنجكاو و يادگيرييادگيري فرايندي است كه نميتوان بر آن حد و مرز تعيين كرد. مهندسي صنايع به منظور مطالعه و پيگيري مسائل همواره به اين نكته توجه دارد كه هر مورد را ، منحصر به فرد بررسي نمايد و جهت شناخت آن فرض بر اين است كه از تصورات ذهني دوري نموده و سعي بر تعيين كشف واقعيتهاي حاكم بر اجزا و كل سيستم ميباشد. لذا عدم وجود تعصب خاص به ماهيت فني امور موجب ميشود ذهنيت كنجكاو براي كشف حقايق نهفته در پديدهها تقويت شود و مهندس صنايع با ذهن دژم كمتر ميتواند راهحلهاي ابتكاري و راهگشا براي مسائل مورد نظر ارائه نمايد.
* زمينه هاي فعاليت مهندسي صنايع
با پيشرفت و تحول سريع علوم و فنون و پيچيدگيهاي روز افزودن آن، بالطبع نظامهاي توليدي و خدماتي نيز گسترش يافتهاند كه در اين ميان اداره صحيح و مناسب اين گونه واحدها مستلزم بكارگيري تكنيكهاي علمي و پيشرفته جهت پيشبيني مدلسازي، برنامهريزي، تأمين و تدارك، اجرا و نظارت و ارزيابي نتايج حاصله در راستاي وظايف مديريتي است. همانطوري كه ميدانيم فعاليت هر نظام اعم از توليدي يا خدماتي با اتكا بر فناوري خاص آن امكان تداوم و استمرار دارد و صرفنظر از ماهيت فني و صنعتي امر، فناوري داراي چهار جز اصلي يعني شامل
1- تجهيزات، امكانات توليدي و خدماتي
2- مديريت و سازمان
3- نيروي انساني
4- دانش فني است.
از آنجا كه رشتههاي مهندسي مرسوم نظير مهندسي مكانيك، برق، ساختمان و ... بيشتر به ابعاد فني صنعت (مورد 1 و 4) توجه دارند. در فرايند كسب و كار رقابتي به تنهايي پاسخگوي مسائل پيچيده خدمات مهندسي و مديريتي مدرن امروزي كه بصورت سيستماتيك تحولات سياسي، اجتماعي، اقتصادي و باورهاي انساني را در چرخه حيات سيستمهاي مورد توجه خود لحاظ نمينمايند نيستند. لذا براي رفع چنين كمبودهايي در قرن حاضر بويژه طي چند دهه اخير، رشته جديدي تحت عنوان مهندسي صنايع با بهرهگيري از علوم رياضي، فيزيكي، اجتماعي، اقتصادي و تكنيكها و فنون مهندسي بوجود آمده است. با توجه به مراتب فوق شايد مناسب بود اين رشته با عنوان مهندسي مديريت معرفي ميشد، چرا كه كاربردهاي آن محدود به صنعت نيست و هر موسسه انتفاعي و غير انتفاعي با جنبه صنعتي يا خدماتي ميتواند از فنون و تكنيكهاي مهندسي صنايع بهرهگيرد. مبحث صرف منابع و حصول حد اكثر نتيجه از منابع مصروفي چيزي نيست كه منحصر به صنعت يا بنگاه خاصي باشد و امروزه با توجه به كمبود ارتقاع سطح بهرهوري امري ضروري و حياتي محسوب ميشود كه نشانگر بستر گسترده براي فعاليتهاي مهندسي صنايع نفتي ميشود . مهندسي صنايع در حرفهها و مشاغلي همچون، بانكداري، خدمات مشاورهاي، صنعت بيمه، شركتهاي هواپيمايي، كشتيراني، بيمارستانها، كارخانجات، كشت و صنعت، خدمات شهري، استاديومهاي ورزشي و يا هر مكان ديگري كه نياز به برنامهريزي، هدايت و مديريت و ارتقا بهرهوري ميباشد كاربرد دارد. برخي از زمينههاي كاري مشخص مهندسي صنايع در بازار كسب و كار عبارتند از:
برنامه ريزي استراتژيك و عملياتي سازمان
مديريت توليد
مديريت مهندسي
مديريت پروژه
مهندسي لجستيك
سيستمهاي توليدي
مهندسي سيستمهاي كيفيت
مهندسي سيستمهاي اطلاعاتي
مهندسي مالي
مهندسي ارزش
مهندسي سيستمهاي بهره وري
طراحي فرايندها و ساختارهاي سازماني

<